Жеке шотыңызға кіріңіз

Биометриялық төлем: бүгінде қайда қолданылады

Таяуда көргенімізде бет, саусақ изі немесе алақан арқылы төлеу болашақтың технологиясы сияқты көрінетін.Бүгінде биометрия үйреншікті төлем сценарийлерінің бөлігіне айналды: біз сатып алуларды Face ID және саусақ изі арқылы растаймыз, жол жүру ақысын бетті тану арқылы төлейміз және онлайн төлемдерді растау үшін биометриялық деректерді пайдаланамыз.
Бұл ретте «биометриялық төлем» ұғымының артында бірден бірнеше түрлі технология жатыр.
Бір жағдайда биометрия тек смартфонда тұлғаны растау үшін қолданылады. Екінші жағдайда бет немесе алақан төлем жасау сәтінде пайдаланушыны идентификациялаудың нақты тәсіліне айналады.
Биометриялық төлемнің қалай жұмыс істейтінін, оның қазірдің өзінде қайда қолданылатынын және бизнеске қандай мүмкіндіктер ашатынын қарастырайық.

Биометриялық төлем деген не

Биометриялық төлем — пайдаланушыны идентификациялау немесе аутентификациялау үшін оның бірегей физикалық сипаттамалары қолданылатын төлем сценарийі.
Идентификация үшін қолданылатын сипаттамалар:
  • бет әлпеті;
  • саусақ изі;
  • алақан;
  • алақан тамырларының суреті;
  • көздің нұрлы қабығы.
Биометрияның парольден немесе PIN-кодтан басты айырмашылығы — адамға қосымша комбинацияны есте сақтаудың қажеті жоқ.
Жүйе алынған биометриялық белгіні бұрын тіркелген үлгімен салыстырады және сәтті тексеруден кейін операцияны одан әрі жүргізуге рұқсат береді.
Дегенмен мынаны түсіну маңызды: биометриялық деректердің өзі әдетте ақша немесе төлем құралы болып табылмайды.
Олар пайдаланушының тұлғасын растаудың немесе бұрын тіркелген төлем тәсіліне қол жеткізудің жолы ретінде қызмет етеді.

Биометрия төлемді растайды

Мысалы, пайдаланушы сатып алуды Apple Pay арқылы төлейді және операцияны Face ID немесе Touch ID көмегімен растайды.
Бұл жағдайда төлем банктік карта немесе цифрлық әмиян арқылы жүреді, ал биометрия пайдаланушының тұлғасын растау үшін қолданылады.
Apple компаниясы Apple Pay авторизациясы үшін Face ID, Touch ID, Optic ID немесе құрылғының код-паролі қолданылуы мүмкін екенін көрсетеді. Бұл ретте биометриялық деректер құрылғының өзінің құралдарымен өңделеді.
Ұқсас принцип Google Wallet-те де қолданылады: төлем жасалар алдында пайдаланушы өзінің тұлғасын PIN-код,пароль, саусақ изі немесе қолдау көрсетілетін биометриялық бетті тану арқылы растай алады.

Биометрия төлем жасау үшін идентификаторға айналады

Басқа сценарий — пайдаланушыға телефонды немесе картаны мүлдем алып шығудың қажеті болмаған кезде.
Мысалы, адам турникетке жақындайды, камера оның бетін таниды, жүйе тіркелген аккаунтты анықтайды және жол жүру құнын банктік картадан шешеді.
Мұндай жағдайда дәл биометрия арқылы төлеу туралы айтуға болады.

Бүгінде биометриялық төлем қайда қолданылады

Технология бірден бірнеше бағытта дамып келеді: көлік, бөлшек сауда, онлайн төлемдер және мобильді әмияндар.
Қазақстанда бет әлпеті арқылы төлеу
Қазақстан үшін ең түсінікті мысалдардың бірі — Алматы метросындағы Face Pay.
Жолаушы бұрыннан банк өнімдерінің мобильді қолданбасында Face Pay қызметін қосады және банктік картасын байлайды.
Арнайы турникеттен өткен кезде камера пайдаланушының бетін таниды, содан после жол жүру құны байланған картадан автоматты түрде шешіледі.
Банк Face Pay жүйесін бетті тану технологиясын пайдаланатын жол жүру ақысын төлеудің контактісіз жүйесі ретінде сипаттайды. Сервис Алматы метросының тиісті терминалдарымен жабдықталған станцияларында жұмыс істейді.
Бастапқыда сервис Алматы метрополитенінің жекелеген станцияларында пилоттық режимде іске қосылған болатын.
Пайдаланушы үшін мұндай сценарий барынша қарапайым:
  1. сервисті бір рет қосу;
  2. картаны байлау;
  3. турникеттегі камераға қарау;
  4. танылғаннан кейін өту.
Төлем жасау сәтінде карта немесе смартфон тікелей қажет болмайды.
Дүкендерде бет әлпеті арқылы төлеу
Бөлшек сауда — биометриялық төлемдерді дамытудың тағы бір бағыты.
Mastercard сатып алушы сервисте алдын ала тіркелетін, банктік картасын байлайтын және биометриялық деректерді қосатын шешімдерді тестілеуден өткізді.
Сатып алу кезінде оған төлем терминалының камерасына қарау жеткілікті.
Мысалы, Бразилияда Mastercard компаниясы PayFace-пен бірлесіп St. Marche дүкендерінде мұндай сценарийді тексерді: клиенттің беті тіркелген биометриялық үлгімен салыстырылып, одан кейін карталық транзакция жүзеге асырылды.
Еуропада Mastercard сонымен қатар PayEye және Empik компанияларымен бірге сатып алуды бет биометриясы және көздің нұрлы қабығы арқылы растауға мүмкіндік беретін пилоттық жобаны іске қосты.
Мұндай жобаларды әлі бүкіл әлемдік бөлшек сауда үшін стандарт деп айтуға болмайды, бірақ олар картасыз және смартфонсыз checkout-тың қандай болатынын көрсетеді.
Алақан арқылы төлеу
Тағы бір дамып келе жатқан формат — Palm Pay немесе алақан арқылы төлеу.
Жүйе пайдаланушы алақанының бірегей сипаттамаларын талдайды және оларды алдын ала тіркелген төлем аккаунтымен байланыстырады.
Қытайда Weixin Pay алақан арқылы төлеуді алдымен көлікте іске қосып, кейін технологияны дүкендерге, жалға беру сервистеріне, университеттерге және басқа да объектілерге кеңейтті.
Tencent деректері бойынша, технология Гуандун провинциясындағы 1 500-ден астам 7-Eleven дүкенінде, сондай-ақ көлік және басқа сценарийлерде қолданылды.
2024 жылы Weixin Pay алақанмен төлеуді материктік Қытайдан тыс жерлерге де шығарып, сервисті Макаода іске қосты.
Пайдаланушы алдымен алақанын тіркеп, оны өзінің аккаунтымен байланыстырады. Осыдан кейін кейінгі операциялар үшін қолды сканерге жақындату жеткілікті.
Онлайн төлемдердегі биометрия
Биометрия біртіндеп тек офлайнды ғана емес, e-commerce саласын да өзгертуде.
Интернет-дүкендерде дәстүрлі төлемді растау мыналарды қамтуы мүмкін:
  • SMS-код;
  • пароль;
  • банк қолданбасында растау;
  • 3-D Secure.
Бирақ төлем жүйелері біртіндеп парольдің немесе бірреттік кодтың орнына payment passkey қолданылатын сценарийлерді дамытуда.
Мысалы, Visa Payment Passkey онлайн-төлемді құрылғының биометриялық мүмкіндіктері — саусақ изі немесе бетті тану арқылы растауға мүмкіндік береді.
Технология FIDO — Fast Identity Online стандарттарына негізделген және пайдаланушының тұлғасын растау үшін құрылғыны бұғаттан шығару тәсілін пайдалануға мүмкіндік береді.
2026 жылы Visa RozetkaPay-мен бірлесіп онлайн-төлемдерге арналған Payment Passkey іске қосып,пайдаланушыларға дәстүрлі парольдердің немесе SMS-кодтардың орнына құрылғының биометриясы арқылы сатып алуды растауға мүмкіндік берді.
Ұқсас тәсіл Mastercard-та да дамып келеді: компания Еуропада payment passkeys қолданылуын кеңейтіп, онлайн сатып алуларды бет немесе саусақ изі арқылы растауға мүмкіндік беруде.

Биометрия смартфондарда бұрыннан қолданылып келеді

Пайдаланушылардың көпшілігі үшін биометриялық төлемнің алғашқы тәжірибесі Face Pay-мен емес,смартфонмен байланысты.
Адам Apple Pay-ді Face ID арқылы немесе Google Wallet-ті саусақ изі арқылы растағанда, ол биометрияны төлем процесінің бөлігі ретінде пайдаланып отыр.
Бұл ретте карта бұрынғысынша төлем құралы болып қала береді.
Биометрия басқа міндетке жауап береді: операцияны құрылғы иесінің жасап жатқанын растау.
Сондықтан мұндай технологияларды толық бөлек төлем әдісі емес, төлемді биометриялық аутентификациялаудеп есептеген дұрысырақ.

Биометрия арқылы төлеу қалай жұмыс істейді

Нақты архитектура сервиске байланысты, бірақ жалпы процесті келесідей елестетуге болады.
1. Тіркелу
Пайдаланушы сервисті қосуға келісім береді және биометриялық деректерді тіркеуден өтеді. Мысалы, жүйе бет немесе алақан үлгісін жасай алады.
2. Төлем құралын байлау
Аккаунтқа банктік карта, әмиян немесе басқа қаражат көзі қосылады.
3. Тану
Төлем жасау кезінде камера немесе арнайы датчик пайдаланушының биометриялық сипаттамаларын оқиды.
4. Салыстыру
Алынған деректер тіркелген биометриялық үлгімен салыстырылады.
5. Растау
Егер пайдаланушы сәтті идентификацияланса, төлем жүйесі операцияны жалғастыруға рұқсат алады.
6. Төлемді жүргізу
Әрі қарай транзакция әдеттегі төлем инфрақұрылымы арқылы өтеді: эквайринг, процессинг, төлем жүйесі және банк.
Яғни, биометрия әдетте төлем процесінің өзін алмастырмайды.
Ол идентификация кезеңінде картаны, телефонды, парольді немесе пайдаланушының басқа әрекетін алмастырады.

Биометриялық төлем қандай артықшылықтар береді

Технологияның басты артықшылығы — сатып алуды жүзеге асыру үшін қажетті әрекеттер санын азайту.
Жылдамдық
Пайдаланушыға карта іздеудің, телефонды алып шығудың немесе пароль енгізудің қажеті жоқ.
Жекелеген сценарийлерде камераға қарау немесе алақанды жақындату жеткілікті.
Әсіресе бұл жоғары өткізу қабілеті маңызды жерлерде өзекті:
  • метро;
  • әуежайлар;
  • стадиондар;
  • дүкендер;
  • кофеханалар;
  • іс-шаралар.
Ыңғайлылық
Картаны немесе телефонды ұмытып кетуге болады.
Бет әлпеті немесе саусақ изі әрқашан «пайдаланушымен бірге», сондықтан төлем сценарийі физикалық құрылғыларға азырақ тәуелді болады.
Азырақ парольдер мен кодтар
Онлайн төлемдерде биометрия мен passkeys біртіндеп SMS-кодтар мен парольдерді қолдануды азайтуға мүмкіндік береді.
Төлем жүйелері мұндай тәсілді қауіпсіздікті арттырудың және checkout-ты қарапайым етудің жолы ретінде қарастырады.
Сатып алуға дейінгі қысқа жол
Бизнес үшін checkout-тағы кез келген қосымша қадам пайдаланушының сатып алудан бас тартатын нүктесіне айналуы мүмкін.
Егер растау бір қараумен немесе тигізумен орындалса, төлем жолы қысқара түседі.

Биометриялық төлем қаншалықты қауіпсіз

Биометрия төлем процесінің қауіпсіздігін арттыруы мүмкін, бірақ технологияның өзі деректермен ерекше ұқыпты жұмыс істеуді талап етеді.
Парольді өзгертуге болады.
Бетті немесе саусақ изін өзгерту мүмкін емес.
Сондықтан заманауи жүйелер бастапқы кескінді немесе изді төлем шынжырының барлық элементтеріне бермеуге тырысады.
Мысалы, Face ID немесе Touch ID пайдаланған кезде үшінші тарап қолданбасы тек пайдаланушыны тексеру нәтижесін алады. Apple қолданбаның Face ID немесе Touch ID деректерінің өзіне қол жеткізе алмайтынын көрсетеді.
Тағы бір маңызды механизм — liveness detection, яғни камера алдында фотосурет немесе жазба емес, тірі адамның тұрғанын тексеру.
Бұдан бөлек, төлем жүйелері мыналарды пайдаланады:
  • шифрлау;
  • токенизация;
  • биометриялық үлгілерді қорғалған сақтау;
  • көпфакторлы аутентификация;
  • антифрод-жүйелер;
  • құрылғыларды бақылау;
  • күмәнді операцияларды мониторингтеу.
Сондықтан биометрия жалпы төлем қауіпсіздігі жүйесінің бір элементі ретінде қарастырылуы тиіс.

Қазақстандағы биометрияның жағдайы қалай

Биометриялық идентификация және аутентификация Қазақстанның қаржылық сервистерінде белсенді қолданылып келеді.
2026 жылы Қазақстанда қаржылық және төлем ұйымдарының биометриялық аутентификация жүргізу қағидалары бекітілді.
Құжат бет бейнесі бойынша немесе алақан изі негізінде биометриялық аутентификация жүргізу мүмкіндігін қарастырады.
Бұл барлық төлемдер автоматты түрде биометрияға өтеді дегенді білдірмейді.
Бірақ нормативтік және технологиялық инфрақұрылымның дамуы жаңа төлем сценарийлерінің пайда болуына жағдай жасайды.
Алматы метросындағы Face Pay биометрия арқылы төлеудің тек эксперимент ретінде емес, нақты пайдаланушылық сервис ретінде де жұмыс істей алатынын көрсетіп отыр.

Биометриялық төлемдер қай жерде ерекше келешегі бар

Технология бір мезгілде жылдамдық, төлемдердің тұрақтылығы және пайдаланушыны идентификациялау маңызды жерлерде ең қызықты болып табылады.
Көлік
Метро және қоғамдық көліктің басқа түрлері — ең айқын сценарийлердің бірі. Мұндағы басты міндет — қысқа уақыт ішінде адамдардың үлкен ағынын өткізу.
Бөлшек сауда
Дүкендерде биометриялық төлем checkout-ты іс жүзінде контактісіз етуге мүмкіндік береді.
Кофеханалар мен ресторандар
Тұрақты клиенттер, егер мұндай сервис алдын ала қосылған болса, тапсырысты картасыз немесе смартфонсыз төлей алады.
Стадиондар мен іс-шаралар
Биометрия бір мезгілде келушіні идентификациялау және қосымша қызметтерді төлеу үшін қолданылуы мүмкін.
Корпоративтік кеңістіктер
Офистерде технология қолжетімділікпен, тамақтанумен немесе ішкі сервистермен байланысты болуы мүмкін.
E-commerce
Интернет-дүкендер үшін қазіргі уақытта ең келешегі бар бағыт «веб-камера арқылы бетпен төлеу» емес, құрылғы биометриясы және payment passkeys арқылы төлемді растау болып көрінеді.

Биометриялық төлемдер бизнес үшін нені білдіреді

Бизнес үшін технологияның басты құндылығы биометрияның өзінде емес.
Пайдаланушы сценарийі маңызды.
Жақсы төлем шешімі сатып алу тиесілі ниеттен сәтті төлемге дейінгі жолды қысқартуы керек.
Сондықтан биометриялық төлемді енгізер алдында мыналарды бағалаған жөн:
  • ол checkout-ты шынымен де жылдамдата ма;
  • клиенттер сатып алуларды қаншалықты жиі жасайды;
  • пайдаланушылар биометрияны тіркеуге дайын ба;
  • деректерді өңдеуге келісім қалай алынады;
  • биометриялық үлгілер қайда сақталады;
  • қандай қосалқы төлем тәсілі қолжетімді болады;
  • технология қолданыстағы эквайрингпен қалай интеграцияланады;
  • шешім заңнама мен қауіпсіздік талаптарына қаншалықты сәйкес келеді.
Қарапайым интернет-дүкен үшін классикалық карталық төлем мен мобильді әмияндар әлі де тиімдірек шешім болып қала беруі мүмкін.
Метро, ірі ритейлерлер немесе кайталама операциялары көп сервистер үшін биометрия қазірдің өзінде байқалатын құндылық жасай алады.

Биометрия банктік карталарды алмастыра ма

Таяу уақытта — жоқ дерлік.
Карталық инфрақұрылым өте көп төлем сценарийлерінің негізі болып қала береді.
Биометрия ең алдымен пайдаланушының осы инфрақұрылыммен өзара әрекеттесу тәсілін өзгертеді.
Бұрын төлем жасау үшін физикалық карта қажет болатын.
Кейін смартфондар мен цифрлық әмияндар пайда болды.
Енді келесі интерфейс адамның өзі болуы мүмкін: беті, саусақ изі немесе алақаны.
Бұл ретте үйреншікті әрекеттің артында бұрынғысынша күрделі төлем инфрақұрылымы қалады: банк, эквайринг,процессинг, төлем жүйелері, қауіпсіздік жүйелері және антифрод.

Биометриялық төлемдердің болашағы басталып кетті

Биометриялық төлем әлі универсалды төлем әдісіне айналған жоқ, бірақ оның жекелеген элементтері күнделікті өмірге еніп үлгерді.
Біз Apple Pay мен Google Wallet-ті бет немесе саусақ изі арқылы растаймыз, Алматы метросының жолаушылары жол жүруді Face Pay арқылы төлей алады, Азияда алақанмен төлеу дамып келеді, ал Visa мен Mastercard e-commerce үшін biometric passkeys енгізуде.
Басты өзгеріс банктік карталардан бас тартуда емес.
Төлем интерфейсі өзгеруде.
Клиенттен азырақ әрекет талап етілген сайын және төлем инфрақұрылымы оның тұлғасын сенімдірек анықтаған сайын, төлем процесінің өзі де байқалмайтын болады.
Дәл сондықтан биометрия біртіндеп эксперименталды технологиядан заманауи төлем сервистерін дамытудың тағы бір құралына айналуда.
Біз cookie-файлдарын қолданамыз
Жарайды
Шағын бизнес
New
Ірі бизнес
Табылған қауіпсіздік мәселелері туралы хабарлаңыз
Контактілер
Қазақстан, Алматы қаласы, 050000, БЦ Кайсар Плаза, Желтоксан 115, 2 қабат
Жұмыс кестесі: 10:00 - 19:00 (GMT+5)
© 2026 Freedom Pay
Ұйым PCI DSS стандартының талаптарына сәйкес келеді
Төлем ұйымының тіркеу нөмірі № 02-23-153.