Төлемнен бас тартудың себептері әртүрлі болуы мүмкін. Төменде клиенттер мен бизнес ең жиі кездесетін негізгі жағдайлар келтірілген.
1. Картада қаражат жеткіліксізБұл – төлемнің қабылданбауының ең қарапайым әрі ең жиі кездесетін себебі.
Егер картадағы қаражат тапсырыс сомасын, комиссияны, ықтимал валюта айырбастауды немесе банктің басқа талаптарын ескере отырып төлеуге жеткіліксіз болса, эмитент-банк операциядан бас тартуы мүмкін.
2. Карта бұғатталған немесе белсенді емесЕгер карта бұғатталған болса, жарамдылық мерзімі аяқталса немесе әлі белсендірілмесе, төлем қабылданбауы мүмкін.
Мұндай жағдайлар, мысалы, клиент жаңа карта алған кезде, банк картаны уақытша шектегенде немесе карта клиенттің не банктің бастамасымен бұғатталған кезде орын алады.
Бұл жағдайда төлем сервисі картаны өздігінен бұғаттан шығара алмайды. Клиент картаны шығарған банкке жүгінуі керек.
3. Карта бойынша лимит асып кеткенБанктер карта операцияларына әртүрлі лимиттер белгілейді. Олар тәуліктік, айлық немесе бір реттік болуы мүмкін.
Мысалы, лимиттер мынадай операцияларға қолданылуы мүмкін:
- онлайн төлемдер;
- шетелдегі төлемдер;
- белгілі бір валютадағы операциялар;
- бір операцияның ең жоғары сомасы;
- белгілі бір кезеңдегі операциялар саны;
- ақша аударымдары мен интернеттегі төлемдер.
Егер клиент белгіленген лимиттен асып кетсе, картада қаражат жеткілікті болса да, эмитент-банк төлемді қабылдамауы мүмкін.
4. Онлайн төлемдер өшірілгенКейбір банктер клиенттерге интернет арқылы төлем жасау мүмкіндігін жеке қосуға немесе өшіруге мүмкіндік береді.
Егер онлайн төлемдер өшірілген болса, операция орындалмайды. Бұл қауіпсіздік параметрлеріне байланысты болуы мүмкін, әсіресе карта сирек пайдаланылса немесе клиент интернеттегі төлемдерге өзі тыйым салған болса.
Мұндай жағдайда клиент банктің мобильді қосымшасында интернет-төлемдерді қосуы немесе эмитент-банктің қолдау қызметіне хабарласуы қажет.
5. Банк операцияны күмәнді деп таныдыКлиенттерді алаяқтықтан қорғау үшін банктер мониторинг және антифрод жүйелерін қолданады.
Егер операция клиенттің әдеттегі төлем әрекеттерінен өзгеше болып көрінсе, банк төлемнен бас тартуы мүмкін. Мысалы:
- әдеттен тыс сома;
- бұрын пайдаланылмаған интернет-дүкен;
- қатарынан бірнеше төлем жасау әрекеті;
- басқа елден жасалған операция;
- төлемнің әдеттен тыс уақыты;
- төлем жасау әдетінің күрт өзгеруі;
- карта деректерінің ұрланған болуы мүмкін деген күдік.
Мұндай жағдайда бас тарту уақытша қауіпсіздік шарасы болуы мүмкін. Әдетте клиент операцияны банк арқылы растауы немесе шектеу алынғаннан кейін төлемді қайта жасауы қажет.
6. 3D Secure (3DS) растауы орындалмағанОнлайн төлемдердің қауіпсіздігін арттыру мақсатында банк операцияны қосымша растауды сұрауы мүмкін. Әдетте бұл мобильді қосымшадағы push-хабарлама, SMS арқылы жіберілетін код немесе банктің мобильді қосымшасындағы растау болады.
Егер клиент төлемді растамаса, қате код енгізсе, растау бетін жауып қойса немесе күту уақыты аяқталса, эмитент-банк операциядан бас тартуы мүмкін.
Клиент үшін бұл сәтсіз төлем болып көрінеді. Ал бизнес үшін мұндай жағдайда бас тарту себебі тауарға, сайтқа немесе төлем парағына емес, банктегі растау кезеңіне байланысты екенін түсіну маңызды.
7. Төлем деректерін енгізу кезіндегі қатеЕгер клиент карта деректерін қолмен енгізсе, қате жіберілген жағдайда төлем қабылданбауы мүмкін.
Мысалы, қате көрсетілуі мүмкін:
- карта нөмірі;
- жарамдылық мерзімі;
- CVV коды;
- карта иесінің аты-жөні (егер талап етілсе);
- бір реттік растау коды.
Тіпті болмашы қателік те төлемнің қабылданбауына себеп болуы мүмкін. Сондықтан төлем нысаны түсінікті болып, клиентке деректерді дұрыс енгізуге көмектесуі қажет.
8. Карта қажетті операция түрін қолдамайдыБарлық банктік карталар барлық төлем түрлерін қолдай бермейді.
Мысалы, карта мыналарды қолдамауы мүмкін:
- интернет арқылы төлем жасауды;
- халықаралық операцияларды;
- белгілі бір валютадағы төлемдерді;
- тұрақты (рекурренттік) төлемдерді;
- 3DS растауынсыз операцияларды;
- жекелеген санаттағы сайттарда төлем жасауды.
Мұндай жағдайда эмитент-банк карта өніміне немесе оның баптауларына қойылған шектеулерге байланысты төлемнен бас тартуы мүмкін.
9. Валютаға немесе елге қатысты шектеулерЕгер төлем халықаралық операциямен байланысты болса, банк қосымша тексерулер жүргізуі мүмкін.
Төлем мынадай жағдайларда қабылданбауы мүмкін:
- карта шетелдегі операцияларды қолдамайды;
- банк белгілі бір валютадағы төлемдерді шектеген;
- операция банктің ішкі талаптарына сәйкес келмейді;
- клиент халықаралық төлемдер жасау мүмкіндігін қоспаған.
Қазақстан нарығы үшін бұл әсіресе халықаралық сайттарда тауарлар мен қызметтерге ақы төлейтін немесе картаны шетелде пайдаланатын клиенттер үшін маңызды.
10. Банктің техникалық ақауыКейбір жағдайларда төлемнен бас тарту уақытша техникалық себептерге байланысты болуы мүмкін.
Мысалы:
- эмитент-банк уақытша қолжетімсіз;
- операцияны өңдеу барысында кідіріс туындаған;
- банктің сервистерінде техникалық жұмыстар жүргізіліп жатыр;
- операция бойынша растау алу мүмкін болмаған;
- төлем тізбегіне қатысушылар арасындағы байланыста қате орын алған.
Мұндай жағдайда клиент төлемді кейінірек қайталап көруіне немесе басқа картаны пайдалануына болады.